राजु लामाको सांगेतिक यात्रा "मायाको साँघु" अब जापानमा

गायक राजु लामा "मायाको साँघु" भन्ने मूल नाराका साथ सांगेतिक यात्रामा निस्किएका छन् l संगीत मार्फत भुकम्प पिडितहरुको सहयोग गर्ने हेतुले सुरुवात गरेका उक्त सांगेतिक यात्रा देश भित्र मात्रै नभई अन्तराष्ट्रिय स्तरमा गर्दै आइरहेका गायक लामाको सांगेतिक यात्रा विभिन्न देश हुदै अब जापानमा पनि यहि  फेब्रुवरी महिनाको २८ तारिक जापानको टोकियोमा  "मायाको साँघु राजु लामा लाईभ विथ नमस्ते ब्याण्ड" सांगेतिक कार्यक्रम हुने भएको छ l

बैशाख १२ गते आएको बिनाशकारी भुकम्पले देशका अन्य भेगमा जस्तै सिन्धुपाल्चोकको बरुवा सुनचौरमा भएका ग्रामिण बस्तीहरु जोड्ने साँघु(झोलुङ्गे पुल) पूर्ण रुपमा क्षति भएका कारण उक्त बस्तिहरुमा साँघुको पुन निर्माणको निमित्त "मायाको साँघु" नामक परोपकारी उदेश्यका साथ आउँदो फेब्रुवरी २८ तारिक आईतबार साँझ ५ बजे बाट जापानको मुटु टोकियो स्थित सिन्जुकुको युनिभर्सल हलमा राजु लामा(मंगोलियन हार्ट)को सांगेतिक प्रस्तुति हुन गैरहेको कुरा आयोजक पक्षले जानकारी गराए l

कार्यक्रमको आयोजना किरण मगर र सुदिन गुरुङले गरेका हुन् भने कार्यक्रमको संयोजन ईश्वर गुरुङ (नमस्ते ब्याण्ड)ले गरेका छन् l उक्त सांगेतिक कार्यक्रममा राजु लामाको साथमा गायक ईश्वर गुरुङ,अमर गुरुङ,सुदिन गुरुङ,शितल योञ्जन,रामकृष्ण बम मल्ल ,इलुजन ब्याण्ड, हिमाली कार्की र साथमा अन्य स्थानीय कलाकारहरुको बेजोड प्रस्तुति रहने कुरा किरण मगर ज्युले हामीलाई जानकारी गराए l साथै उहाँले उक्त दिन कार्यक्रम हेर्न आइ परोपकारी कामको निमित्त सहयोग गरिदिनु हुन् सम्पूर्ण जापानबासीहरुलाई यसै सूचना मार्फत बिनम्र अनुरोध गर्नुभयो l

जनवरी १७ तारिक आईतबार टोकियोमा "कबड्डी कबड्डी" प्रदशन हुदै

टोकियोबासीको नेपाली चलचित्र प्रतिको माया मोह र चाहनालाइ मध्य नजर गर्दै र जापानमा रहेका नेपालीहरु माझ आकस्मिक आईपर्ने समस्या समाधानको निमित्त NRNA जापानद्वारा खडा गरिएको 'आकस्मिक आपतकालीन कोष'मा सहयोग गर्ने उदेस्यका साथ 'टोक्यो ड्रिम्स इन्टरटेन्टमेन्ट'ले आउदो जनवरी १७ तारिक आईतबार साँझ ५:३० बजे बाट टोकियोको मेगुरो स्थित मेगुरो कुमिन सेन्टर हलमा हालको अत्यधिक सफल नेपाली चलचित्र "कबड्डी कबड्डी"को दोस्रो प्रदर्शन गर्दैछ l

गत डिसेम्बर २७ तारिकमा पहिलो प्रदर्शन गरिएको उक्त चलचित्रले जापानमा एतिहासिक सफलता हासिल गर्न सफल भएको थियो lपहिलो शोमा सिमित सिटका कारण कतिपय दर्शक टिकेट नपाएर निरास भएर घर फर्किनु परेको थियो भने हल भित्र प्रवेश गर्न पाएका कयौं दर्शक सिट नपाएर भुइमा बसेर पनि चलचित्रमा रमाएका थिए l

पहिलो शोमा हलको क्षमता भन्दा बढी दर्शक ओइरिएका कारण उक्त दिन दर्शकहरुमा पर्न गएको असुविधा प्रति क्षमा याचना गर्दै टोक्यो ड्रिम्स इन्टरटेनमेन्टका अन्जु श्रेष्ठ ज्यु भन्नु हुन्छ "उक्त दिन हेर्न नपाएका र समय नमिलेर छुटाउनु भएका साथै नेपाली चलचित्रलाई माया गर्नु हुने सम्पूर्ण जापानबासि नेपाली हरुलाई आउदो आइतबार १७ तारिक मेगुरो कुमिन सेन्टरमा आइ नेपाली चलचित्रलाइ माया गरिदिनु हुन बिनम्र अनुरोध  

गर्दछु" l साथै उक्त दोस्रो शो बाट उठेको रकमको १०%रकम NRNA जापानको आपतकालीन कोषमा हस्तान्तरण गरिने कुरा सहयात्री जापानलाई उहाँले जानकारी गराए l

डेबिट बेकह्‍याम काठमाडौंमा

चर्चित फुटबल खेलाडी डेबिट बेकह्याम काठमाडौंमा आएका छन्। 

 

 बिबीसीले बनाउन लागेको  'सेभेन सेभेन सेभेन' डकुमेन्ट्री सुटिङका लागि उनी (त्रिभुवन अन्तराष्ट्रिय विमानस्थल) काठमाडौं ओर्लिएका हुन्।  

एयसपोर्टबाट उनी सिधै भक्तरपुर दरबार स्कवायरमा जाने छन्। भक्तपुरको अवलोकन पछि डेबिटले त्यहाँका बालबालिकाहरुसँग टोकन म्याच खेल्ने छन्। 

 

सात वटा महादेशमा फुटबल खेलेर बनाउने डकुमेन्ट्री क्रममा उनी पपुवायुगीनीबाट सिधै नेपाल ओर्लिएका हुन्। 

 

उनी भक्तपुरबाट द्वारिका होटेल फर्किने र शनिबार भोली फर्किने कार्यतालिका रहेको

(अन्नपुर्ण पोष्ट)

डि सिने अवार्ड २०७२मा मनोनयनमा पर्न सफल भएका पाँच उत्कृष्ट चलचित्रहरु

बिगत सात वर्षदेखी नियमित रुपमा आयोजना हुँदै आएको ‘डि सिने एवार्ड’को उत्कृष्ट ५ मनोनयन सार्वजनिक गरिएको छ ।’ डी सिने एवार्ड ०७२’ मंसीरमा आयोजना गरीने आयोजक संस्था छायाँछवि क्रियशनका अध्यक्ष शान्तिप्रियले वताएका छन् ।प्रविधिको उच्चतम मापदण्डलाई प्रोत्साहीत गर्दै डिजीटल फर्म्याटमा बनेका चलचित्रहरुको प्रवद्र्धनमा शुरु भएको यो एवार्ड सातौं संस्करण सम्म आइपुग्दा नेपाली चलचित्र उद्योग केही अघिनै देखी पूर्णत डिजीटल भइसकेको छ । प्रविधि एवं स्रष्टाहरुलाई प्रोत्साहित गरी राम्रा भन्दा राम्रा चलचित्र बनुन र चलचित्र उद्योगको प्रवद्र्धन, सम्बर्धन एवं विकासमा टेवा पुग्न सक्यो भने एवार्डको सार्थकता समेत झल्कने विश्वास आयोजक पक्षले लिएको छ । ०७१ सालभरी प्रदर्शनमा आएका चलचित्रहरु प्रतिस्पर्धा गर्न पाइने यो एवार्डमा प्रत्यक्ष तथा अप्रत्यक्ष गरी करीव ३५ विधामा एवार्ड प्रदान गरीने छ । साथै सो अवसरमा चलचित्र पत्रकारीता पुरस्कार, इनकरेजमेन्ट एवार्ड, पब्लिक च्वाइस एवार्ड लगायतका सम्मान सहितका पुरस्कार एवं सम्मानहरु हुनेछन् । कार्यक्रममा क्रिटिक्स अवार्डको रुपमा उत्कृष्ट अभिनेत्री, उत्कृष्ट अभिनेता एवं उत्कृष्ट चलचित्रलाई पनि एवार्ड प्रदान गरीनेछ । ‘डी सिने एवार्ड ०७२’मा २०७१ सालभरी प्रदर्शनमा आएका ८२ चलचित्र मध्ये अधिकांश चलचित्रले भाग लिएको एवार्डका अध्यक्ष शान्तिप्रियले बताए । यसपटकको एवार्डको जुरीमा लेखक तथा निर्देशक मोहन निरौला, संचारकर्मी एवं निर्देशक विजयरत्न तुलाधर, संगीतकार सन्तोष श्रेष्ठ, नेपालकै पहिलो महिला सिनेमाटोग्राफर सवनम मुखिया रहेका छन् । 

डी सिने अवार्ड ०७२ को उत्कृष्ट ५ सुचि 

यसप्रकार छ :

एनिमेशन+ग्राफिक्स 

१. अक्की शर्मा ÷ सत्यम राणा — माला २. अच्यूत गजुरेल — भीमदत्त 

३. अनुपम शाह÷अक्की शर्मा — हँसीया ४. राजेश शाह — आवरण 

५. सिमोस सुनुवार — मिसन पैसा रिलोडेड 

उत्कृष्ट श्रृंगार :-

 १. अमृत मरहठ्ठा — टलकजंग भर्सेज टुल्के 

२. दीपु पौडेल — माला 

३. शंकर थापा — सेतोबाघ 

४. श्याम लामा – झीग्राना 

५. सरोज पाण्डे — कोहीनुर 

उत्कृष्ट ध्वनी मिश्रण :-

 १. अमित श्रेष्ठ — लभ यू बाबा 

२. उत्तम न्यौपाने — कबड्डी 

३. दीप तुलाधर — नोभेम्वर रेन 

४. मुकेश शाह — सेतोबाघ 

५. मुकेश शाह — हवल्दार सुन्तली 

उत्कृष्ट पाश्र्व संगीत :-

 १. एलिश कार्कि — भिमदत्त 

२. एलिस कार्कि — सेतो बाघ 

३. जुगल डंगोल — वल्र्ड कप इन नेपाल ४. झलक संगीतम् — सुनपानी 

५. मोहित मुनाल — बिर्खेलाई चिन्छस् 

उत्कृष्ट द्वन्द्व निर्देशक :-

१. अष्ट महर्जन — टलकजंग भर्सेज टुल्के २. चन्द्र पन्त — हवल्दार सुन्तली 

३. राजकुमार उप्रेति — हँसिया 

४. राजेन्द्र खड्की — कोहीनुर 

५. हिमाल के.सी. — किल्ला 

उत्कृष्ट नृत्य निर्देशक :-

१. कविराज गहतराज — घण्टी बज्यो — हवल्दार सुन्तली 

२. गम्भिर विष्ट — विर्खेलाई चिन्छस् — विर्खेलाई चिन्छस् 

३. गम्भिर विष्ट — सुन्दर छ यो दुनियाँ — लभ यू बाबा 

४. बसन्त श्रेष्ठ — के म तिम्रो हैन र — कोहिनुर 

५. हिमग्याप लामा टासी — वारी डाडा कुहिरो — भिमदत्त 

उत्कृष्ट गीतकार :-

१. अर्जुन पोखरेल — तिम्रो आँखामा — स्टूपिड मन 

२. किरण खरेल — मान्छेले मान्छेलाई — लज्जा 

३. कृष्णहरी बराल — के म तिम्रो हैन र — कोहीनुर 

४. बिकाश आचार्य — यो मन बरु— नाइ नभन्नु ल –३ 

५. रवि कार्की — टुट्यो मुटु — यो कथा हो तिम्रो मेरो 

उत्कृष्ट गायिका :-

१. अञ्जु पन्त — हे लोग्ने मान्छे — लोग्नेमान्छे 

२. माण्डवी त्रिपाठी — मात लाग्यो — लज्जा 

३. मेलीना राई — कम्मर माथी पटुकी—नाइ नभन्नु ल –३ 

४. रजनी रीमाल — यो मन बरु — नाइ नभन्नु ल –३ 

५. सहिमा श्रेष्ठ — तिम्रो डोला — हवल्दार सुन्तली 

उत्कृष्ट गायक :-

१. युवराज चौलागाई —नोवेम्वर रेन —तिमीलाई के भनु 

२. राजेशपायल राई — ठूली — मत मर्छुकी क्याहो ठूली 

३. शिव परीयार — लज्जा — मान्छेले मान्छेलाई 

४. सन्तोष लामा — आभाष — तिम्रो तस्वीर मलाई 

५. स्वरुपराज आचार्य —स्टुपीड मन— तिम्रो आँखामा 

उत्कृष्ट संगीतकार :-

 १. अर्जुन पोखरेल — तिम्रो आँखामा — स्टुपिड मन 

२. चेतन सापकोटा — मात लाग्यो — लज्जा 

३. दीपक शर्मा— तिम्रो डोला डोला — हवल्दार सुन्तली 

४. बसन्त सापकोटा—कम्मरमाथी पटुकी—नाइ नभन्नु ल –३ 

५. शम्भुजित बास्कोटा — के म तिम्रो हैनर — कोहिनुर 

बालकलाकार :-

 १. अनुभव रेग्मी — नाइ नभन्नु ल – ३ 

२. कञ्चन ठकुरी — ठूली 

३. संगम विष्ट — लभ यू बाबा 

४. सफला भट्टराई — नाइ नभन्नु ल – ३ ५. संयुक्त श्रेष्ठ — पुनर्जन्म 

उत्कृष्ट नव–नायिका :-

१. अकेशा विष्ट — जिन्दगी रक्स् 

२. आना शर्मा — जेरी 

३. आश्मा डिसी — आभाष 

४. रिश्मा गुरुङ्ग — कवड्डी 

५. शिल्पा पोखरेल — लज्जा 

उत्कृष्ट नव–नायक :-

१. प्रदीप खड्का — स्केप 

२. रवि कार्की — यो कथा हो तिम्रो मेरो ३. संजोग कोइराला — उत्सब 

४. सुदर्शन थापा — अझै पनि 

५. सौरमराज तुलाधर — जिन्दगी रक्स 

उत्कृष्ट नव–निर्देशक :-

१. अराजकेशव गीरी — विर्खेलाई चिन्छस् 

२. भुपाल सिंह वबी — माला 

३. मुस्कान ढकाल — नाइ नभन्नु ल –३ ४. सजन श्रेष्ठ — पुनर्जन्म 

५. सुरेन्द्र पौडेल — आभाष 

उत्कृष्ट खलपात्र :-

१. अनुप विक्रम शाही — हँसिया 

२. आमिर गौतम — मिसन पैसा रिलोडेड ३. ध्रुव कोइराला — हवल्दार सुन्तली 

४. प्रिंयका कार्की — षडङ्ग 

५. रमेश बुढाथोकी — भीमदत्त 

चरित्र अभिनेत्री :-

१. तारा केसी — सुनपानी 

२. मिथीला शर्मा — कोहीनुर 

३. रुपा राना —यो कथा हो तिम्रो मेरो 

४. लक्ष्मी गीरी — भुलभुलैया 

५. सुर्यमाला खनाल — सुन्तली 

उत्कृष्ट चरित्र अभिनेता :-

१. अमितेष शाह — नोभेम्बर रेन 

२. ओम प्रतिक — यो कथा हो तिम्रो मेरो ३. नारायण पुरी — एउटा साथी 

४. विजय लामा — अझै पनि 

५. सविन बास्तोला — सुनपानी 

उत्कृष्ट सह–अभिनेत्री:-

 १. करीष्मा श्रेष्ठ — एउटा साथी 

२. छुल्ठीम डोल्मा गुरुङ्ग — नोभेम्वर रेन ३. निशा अधिकारी — आभाष 

४. सुमिना घिमिरे — माला 

५. सुरक्षा पन्त — अझैपनि 

उत्कृष्ट सह–अभिनेता :-

१. गजीत विष्ट — पुनर्जन्म 

२. निरज बराल — स्टूपिड मन 

३. सलोन बस्नेत — आभाष 

४. सुमन सिंह — यो कथा हो तिम्रो मेरो ५. सोहित मानन्धर — भुल भुलैया 

उत्कृष्ट कथा :-

१. आकाश अधिकारी — कोहीनुर 

२. गजित विष्ट — लभ यू बाबा 

३. रामशरण पाठक — वल्र्ड कप इन नेपाल 

४. विकाश आचार्य — नाई नभन्नु ल –३ ५. सविन बास्तोला — सुनपानी 

उत्कृष्ट पटकथा :-

१. छेतेन गुरुङ्ग — नोभेम्बर रेन 

२. यम सुब्बा+विशाल सुब्बा — कोहीनुर ३. रामबाबु गुरुङ्ग+उपेन्द्र सुब्बा — कबड्डी 

४. रामशरण पाठक — वल्र्ड कप इन नेपाल 

५. विकाश आचार्य — नाइ नभन्नु ल –३ 

उत्कृष्ट सम्वाद :-

१. जगदीश्वर थापा — विर्खेलाई तिन्छस् २. रामबाबु गुरुङ्ग — कबड्डी 

३. रामशरण पाठक — वल्र्ड कप इन नेपाल 

४. विकाश आचार्य — नाइ नभन्नु ल –३ ५. सामिप्य तिमील्सीना — नोभेम्वर रेन 

उत्कृष्ट सम्पादन :-

१. अर्जुन जी सी — नाई नभन्नु ल –३ 

२. निमेश श्रेष्ठ — कबड्डी 

३. राजु भण्डारी — वल्र्ड कप इन नेपाल ४. वनिष शाह — कोहिनुर 

५. सुरेन्द्र शाह — नोभेम्वर रेन 

उत्कृष्ट छायाँकार :-

१. पुरुषोत्तम प्रधान — नाइ नभन्नु ल –३ २. राजेश श्रेष्ठ — नोभेम्वर रेन 

३.शेर बहादुर लामा - टलकजंग भर्सेज टुल्के 

४. शैलेन्द्र डी कार्की — जेरी 

५. संजय लामा — सेतोबाघ 

उत्कृष्ट अभिनेत्री 

१. नम्रता श्रेष्ठ — नोभेम्वर रेन 

२. नीता ढुंगाना — भुलभुलैया 

३. प्रियंका कार्की — नाइ नभन्नु ल –३ 

४. प्रियंका कार्की — सुन्तली 

५. सुमिना घिमिरे — भीमदत्त 

उत्कृष्ट अभिनेता :-

१. आर्यन सिग्देल — नाइके 

२. आर्यन सिग्देल — नोभेम्वर रेन 

३. जीवन लुइटेल — स्टुपीड मन 

४. दयाहाङ राई — कबड्डी 

५. सविन श्रेष्ठ — हवल्दार सुन्तली उत्कृष्ट निर्देशक :-

१. आकाश अधिकारी — कोहीनुर 

२. दीनेश राउत — नोभेम्वर रेन 

३. निश्चल बस्नेत — टुल्के 

४. रामबाबु गुरुङ — कबड्डी 

५.रामशरण पाठक - वल्र्डकप ईन नेपाल 

उत्कृष्ट चलचित्र 

१. कवड्डी – ब्याकहर्स पिक्चर्स 

२. कोहीनुर – नेपा मूभिज 

३. टलकजंग भर्सेज टुल्के – षटकोण फिल्म्स 

४. नाई नभन्नु ल – ३ – वान टाइम सिनेमा ५. नोभेम्वर रेन – सुवास इन्टरटेन्टमेन्ट÷आर्यन सिग्देल इन्टरटेन्टमेन्ट

(Filmy Bazar)

सेप्टेम्बर २७ तारिक टोकियोमा "होस्टेल रिटन्स"प्रदर्शन हुने

आउँदो आईतबार अर्थात् सेप्टेम्बर २७ तारिक साँझ ५:३० बजे बाट टोकियोको मेगुरोमा अवस्थित मेगुरो कुमिन सेन्टर हलमा बहुचर्चित नेपाली चलचित्र "होस्टेल रिटन्स" प्रदर्शन  हुने भएको छ l मिनामी डाईनिङ् एण्ड बारले प्रदशन गर्न लागिएको उक्त चलचित्र नेपालमा भदौ ४ गते बाट प्रदर्शनमा आएर सुपरहिट बनेको चलचित्र हो र अझै पनि नेपालमा भव्यताका साथ प्रदशन भईरहेको छ I  

सायद र होस्टेल जस्ता सुपरहिट चलचित्र निर्माण गरेका निर्माता सुनिल रावलको यस चलचित्रलाई पनि नेपालका दर्शकहरुले अत्यधिक मन पराएका छन् साथै टोकियोमा हुने उक्त सोको लागि निर्माता सुनिल रावलको समेत उपस्थिति हुनेछ  भन्ने कुरा आयोजक पक्ष मध्यका एक इशोर श्रेष्ठ ज्युले सहयात्री जापानलाई जानकारी गराए I साथै उहाँले उक्त दिन बहुप्रतिक्षित चलचित्र होस्टेल रिटनर्स हेर्न आइदिनुहुन सम्पूर्ण जापानबासी नेपालीहरुलाई अनुरोध पनि गर्नुभयो I 

दुर्गिश फिलिम्सको व्यानरमा निर्माण भएको ,सुरज भुषालले निर्देशन गरेको होस्टेल रिर्टनसमा होस्टेलमा बसेर इञ्जिनियरिङ पढ्ने विद्यार्थीहरुको कथाबस्तुलाई प्रस्तुत गरिएको छ भने फिल्ममा सुशिल श्रेष्ठ, शशी श्रेष्ठ, अभय बराल, नाजिर हुसेन पिके चौधरी, सुनिल रावल, निर्मल शर्मा, दिया मास्केलगायतको उत्कृष्ठ अभिनय रहेको छ I 

चलचित्र "वडा नम्बर ६ " करोड क्लबमा

फिल्मीबजार नेपाल :- चलचित्र वितरक गोपाल कायस्थको भनाईलाई आधार मान्ने हो भने शुक्रबारबाट सार्वनिक प्रर्दशनमा आएको चलचित्र ‘वडा नम्बर ६’ले शनिवार साँझ सम्म करोड क्लबमा प्रवेश गरिसकेको छ ।उनका अनुसार राजधानीका २४ वटा पर्दाहरुबाट प्रर्दशनमा आएको ‘वडा नम्बर ६’ ले शनिवार ३१ व्टा पर्दा पाएको छ । चलचित्रले शुक्रबार मात्रै २७ लाख ३५ हजारको ग्रश कलेक्सन गरेको थियो । शनिवार झनै शुक्रबार भन्दा बढी मान्छेको फ्लो हलमा देखिएको थियो । शनिवार साँझ सम्म मोटामोटी चलचित्रले एक करोडको ग्रश कलेक्सन गरेको वितरक कायस्थले जानकारी गराएका छन् । त्यस्तै चलचित्र ‘वडा नम्बर ६’ले गोपी कृष्ण मुभिजमा पनि नयाँ इतिहास रचेको छ । अहिलेसम्म कहिल्यै पनि गोपीकृष्ण मुभिजका दुई ठुला हलहरु गोपी र कृष्णमा एकैपटक एउटै नेपाली सिनेमा लागेको रेकर्ड छैन । तर प्रथम पटक यही चलचित्रबाट दुबै ठुला हलहरुमा हिन्दी फिल्मलाई हटाएर ‘वडा नम्बर ६’प्रर्दशन गरिएको जानकारी छ । ति दुबै हल हाउसफुल रेहको वितरकले दाबी गरेका छन् । नेपाली चलचित्र क्षेत्रका लागि यो निकै सकारात्क संकेत भएको गोपीकृष्ण भुभिजका प्रबन्धक प्रदिप दहाल बताउछन् । यति धेरै मान्छे सिनेमा हेर्न एकैपटक आएको मैले अहिलेसम्म देखेको छैन्, उनले भने, जे होस् चलचित्रले हाम्रो हलमा नयाँ इतिहास कायम गर्यो । उज्जवल घिमिरे निर्देशित चलचित्र ‘वडा नम्बर ६’मा हाँस्यकलाकारहरुको बाहुल्यता रहेको छ । दिपकराज गिरी , दिपाश्री निरौला, प्रियंका कार्की, जितु नेपाल, सिताराम कट्टेल, केदार घिमिरे, निर शाह, राजाराम पौडेल लगायत कलाकारहरुको अभिनय रहेको छ ।

News:filmybazar

नायिका नम्रता श्रेष्ठको ‘मलाई मनपर्छ/मनपर्दैन’ स्तम्भ

नेपाली चलचित्रमा सफल नायिका मानिन्छिन् नम्रता श्रेष्ठ । चलचित्र ‘सानो संसार’मा नेपाली चलचित्र बजारमा प्रवेश गरेकी यी नायिकाले अनलाइनखबरसँग आफूलाई ‘मनपर्ने र मननपर्ने’ कुरा साटेकी छिन् । अनलाइनखबरले सुरु गरेको ‘मलाई मनपर्छ/मनपर्दैन’ स्तम्भमा रहेर कुरा गर्दै उनले आफ्ना रोजाई साटेकी हुन् । हरेक आइतबार यो स्तभ्म प्रस्तुत हुनेछ :

मलाई मन पर्छ

१. पुस्तक : लाइफसँग जोडिएका सबै

२. खाना : स्पाइसी खाना

३. कलाकार : डेनिल डे लुइस

४. गहना : इयर रिङ

५. पहिरन : क्याजुअल

६. मौसम : चिसो

७. स्थान : लाङटाङ

८. सवारी साधन : बाइक

९. मोबाइल : आइफोन

१०. जनावर : कुकुर

११. बानी : सम्मान गर्ने

१२. चाडपर्व : तिहार

१३. गीत : राइज

१४. चलचित्र : माई लेफ्ट फुड

मलाई मन पर्दैन :

१. पुस्तक : नचाहिने पुस्तक पढ्दिन, त्यसैले छैन

२. खाना : सुप

३. कलाकार : रणवीर सिंह

४. गहना : खासै छैन

५. पहिरन : नसुहाउने

६. मौसम : गर्मी

७. स्थान : सबै मनर्छ, किनकी हरेकमा कथा भेट्छु

८. सवारी साधन : छैन

९. मोबाइल : सोनी

१०. जनावर : सुंगुर

११. बानी : नचाहिदो व्यवहार देखाउने

१२. चाडपर्व : छैन

१३. गीत : खासै छैन

१४. चलचित्र : गुन्डे

 

(अन्लाईन खबर बाट)

'होस्टेल रिटर्न्स'को आक्रामक शुरुवात

‘होस्टेल रिटर्न्स’ले लगभग सुख्खाजस्तो देखिएको नेपाली बक्सअफिसमा आक्रामक सुरुआत गरेको छ । यो फिल्मले शुक्रबार र शनिबार १ करोड १ लाख रुपैयाँ ग्रस कमायो । निर्माण कम्पनी दुर्गिश रावलका अनुसार मुलुकका ४० पर्दाबाट सिनेमाले यति कमाइ गरेको हो । यो कूल कलेक्सनमा राजधानी र पोखरासहितका मल्टिप्लेक्सको उच्च योगदान छ । शुक्रबार ३१ लाख र शनिबार ७० लाख २५ हजार रुपैयाँ ग्रस कमाइ भएको निर्माता सुनिल रावलले जनाए । मल्टिप्लेक्स संचालकका अनुसार होस्टेल रिटन्र्सले हलिउडको फ्यान्टास्टिक फोर र बलिउडको अल इज वेलको सोज संख्या पनि कटौती गरेको छ । आइतबारको बन्दले फिल्मको बक्सअफिस प्रदर्शनमा आंशिक प्रभाव पारेको छ । ‘होस्टेल रिटर्न्स’को पहिलो साता प्रदर्शनले आउँदो साता रिलिज हुने तयारीमा रहेको ‘रेशम फिलिली’लाई प्रभाव पार्ने अनुमान गरिएको 

छ । 

समाचार मेरो सिनेमा डट कम बाट 

जापानमा अनुभव गर्न पाईने रोचक कुराहरु बुदाँगद रुपमा

पूर्वी एसियाली मुलुक जापानमा धेरै नेपाली बसोबास गर्छन्। पढ्न होस् या काम गर्न नेपालीहरुले जापानलाई रोज्छन्। जापान आउनेहरुको संख्या उल्लेखनीय भएकाले काठमाडौंमा जापनिज भाषा सिकाउने र भिसा प्रोसेसिङ गर्ने कन्सल्ट्यान्सी थुप्रै खुलेका छन्। जापान आउने क्रममा रहेका र जापानबारे चासो राख्नेलाई थाहा नभएका केही रोचक कुरा यहाँ प्रस्तुत गरेकी छु। यी रोचक कुरा जापान आउने र जापानबारे रुचि राख्नेलाई ज्ञानवद्र्धक हुनेछन्। 

 

महँगा फलफुल :- जापानमा  सामान्यतयाः तरकारी वा पकाएका खानेकुरा सस्तै हुन्छन्। तर फलफुलको कुरा गर्ने हो भने जापान घुम्न आएका पर्यटकले फलफुलको भाउ सुनेर एक पटक जिब्रो टोक्छन्।  नेपालमा एक केजी स्याउ आउने पैसाले जापानमा मुस्किलले एक दाना स्याउ आउँछ। त्यस्तै आँप किन्नुपर्यो भने दुईवटा आँपको २ हजार येन अर्थात् लगभग २ हजार नेपाली रुपैयाँ, अनि नेपालमा गर्मी महिनामा धैरैले रुचाउने तरभुजा यहाँ सिंगै किन्ने हो भने १ हजारदेखि ३ हजार येनसम्म पर्छ। अन्य खानेकुराभन्दा फलफुल महंगो भएकै कारण जापानीहरूपनि फलफुल खान त्यत्तिको रुची राख्दैनन्। 

 

टिस्यू पेपर मार्फत विज्ञापन :-आफ्नो संस्थाको प्रभावकारी विज्ञापन तपाईं कसरी गर्नुहुन्छ? पर्चा बाँडेर, ठूलाठूला होर्डिङ बोर्ड राखेर, टेलिभिजन वा पत्रपत्रिकामा  विज्ञापन दिएर। जापानमा विज्ञापन गर्ने धैरै तरिका छन यीमध्ये सस्तो र लोकप्रिय तरिका हो पैदल यात्रीहरुलाई आफ्नो संस्थाको नाम राखेर वितरण गरिने निःशुल्क पकेट टिस्यु पेपर। धेरै काम लाग्ने भएकाले टिस्यु पेपर  धेरैले लिन्छन्। जापानका व्यापारीहरुको व्यापार गर्ने यो गज्जबको काइदा छ।

 

मास्कको अत्यधिक प्रयोग :- हाम्रो देश नेपालमा धुँवाधुलोबाट बच्न मास्क प्रयोग गरिन्छ। तर जापानमा तपाईं कहिँकतै पनि बुङबुङ उडेको धुलो वा सवारी साधनले निकाल्ने धुँवाको मुस्लो देख्नु हुन्न। तर पनि जापनीहरूमास्क प्रयोग गर्न औधि रुचाउँछन्। विशेषगरी जाडो याममा। चाहे बस चढेका यात्रु हुन् या ट्रेन चढेका। ९० प्रतिशत जापानीहरुको मुख मास्कले ढाकिएको हुन्छ। जाडो याममा रुघाखोकी या अन्य सरुवा रोगको संक्रमण नहोस् भन्ने उदेश्यले उनीहरूमास्क लगाउँछन्।

 

पैसाको कारोबार ट्रेबाट :- जापानीहरूयुरोपियन मुलुकका मानिसहरूजस्तो हत्तपत्त एक अर्कालाई अंगालो हाल्ने या हात मिलाइ हाल्ने स्वभावका हुँदैनन्। यही स्वभाव र संस्कृतीकै प्रभावले गर्दा पैसाको कारोबार गर्दा पनि जापानमा एक अर्कालाई पैसा हातमा दिने चलन छैन। जापानका प्रत्येक स–साना कन्भिनेन्ट सपदेखि लिएर ठूलाठूला डिर्पाटमेन्ट स्टोरहरुमा पनि पैसा लिनेदिने दुवै काम ट्रेबाट हुने गर्छ। जापान आएका जो कोही विदेशीले जापानीहरुको यो तरिकालाई अनौठो मानेर हेर्ने गर्छन्।

 

ट्रेनमा मस्तको निन्द्रा :- जापानमा छोटो दुरी होस् या लामो दुरीको यात्रु ट्रेनमा मानिसहरूमस्तसँग निदाइरहेका भेटिन्छन्। कामलाई ठूलो सम्मान गर्ने मिहनेती जापानीहरू२० वर्षका युवादेखि लिएर ६५ वर्षसम्मका वृद्धसमेत दैनिक १६ घण्टासम्म काम गरिरहेका भेटिन्छन्। लगातार परिश्रमका कारण लखतरान परेकाहरुका लागि ट्रेन या बस नै विश्राम गर्ने पहिलो स्थान हुन्छ। एक प्रकारको रामराज्य जस्तै भएको देशमा न त सामान हराउने पीर न त चोरीको डर, त्यही भएर काममा जाँदा आउँदा अधिकांश मानिसहरूट्रेनमा सुत्ने गर्छन्।

 

कन्भिनेन्ट स्टोरहरुमा पोर्न पत्रिकाहरुको खुलेआम बिक्री वितरण :- जापानमा प्रत्येक १० देखि १५ मिनेटको दुरीमा अत्यावशकीय सामान किन्ने खुद्रा किराना पसल अर्थात् कन्भिनेन्ट सप भेट्टिन्छ। यौन आनन्दका लागि राखिएका यस्ता सामाग्रीहरूजो कोहीले किन्न वा हेर्न सक्छन्।  यस्ता सामाग्री खुल्ला रुपमा बिक्री वितरण गर्दा स्कुले विद्यार्थीहरुको मन मस्तिष्कमा नराम्रो असर पर्न सक्ने भन्दै सरकारले यस कर्नरलाई सन् २०२० मा हटाउने सोच बनाएको छ।

 

गर्भवती महिलाको पहिचान किरिङ्गबाट :-जापानका अधिकांश महिलाहरूसानो काँटका हुन्छन्। यही कारणले गर्दा उनीहरुलाई जापानीज गुडिया भन्दा पनि फरक नपर्ला। शाररिक संरचनाकै कारण बुढा हुन या तन्नेरी झट्ट खुट्टयाउन कठिनै हुन्छ विदेशीलाई। शारीरिक संरचनाकै कारण जापानी  महिलाहरू गर्भवती हुन कि होइनन् पेट हेरेर छुट्याउन पनि गाह्रै पर्छ।  गर्भवती महिलाको पहिचान गर्ने सजिलो उपाय हो उनीहरुको ब्यागमा झुण्डीएका आमा र बच्चाको चित्र भएको किरिङ्ग। जापानमा महिला गर्भवती भएको प्रमाणित भए लगतै वडा कार्यालयले गर्भको बच्चाको विमाको साथै प्रत्येक गर्भवती आमाहरुलाई एक एक वटा मातृशिशु चित्र भएको किरिङ्ग प्रदान गर्छ। र अधिकांश गर्भवती महिलाहरुले सो किरिङ्ग आफ्नो ब्यागमा झुण्ड्याउने गरेको पाइन्छ । 

 

तातोपानीमा समय बिताउने संस्कृति :-प्रत्येक दिन राती सुत्नअघि जापानीहरूघरको टबको तातोपानीमा घण्टौं समय बिताउने गर्छन्। जन्मेको बालकदेखि वृद्धसम्म दैनिक तातोपानीमा नुहाउने गर्छन्। यसो गर्दा शरीरको नकरात्मक उर्जा नष्ट हुने र शरीर स्फुर्त हुनुका साथै नशासम्बन्धी समस्या पनि कम हुने जापानीहरू बताउँछन्। यसबाहेक अन्य सार्वजनिक स्थानहरुमा समेत तातो पानीले नुहाउने संस्कृति छ।

 

ट्रेनमा ठूलो स्वरमा बोल्न प्रतिबन्ध :- जापान घुम्न आएका विदेशीलाई ट्रेनमा भएको शुन्यता देखेर अचम्म लाग्न सक्छ। केही छिटफुट बाहेक अधिकांश यात्रु कि त मस्त निन्द्रामा या त शान्त मुद्रामा मोबाइल चलाइरहेका देखिन्छन्। ट्रेनमा मोबाइलमा ठूलो स्वरमा कराउन वा ठूलो रिङ्गटोन राख्न समेत प्रतिबन्ध छ। शान्त वातावरण हुँदा समय समयमा माइक मार्फत ठाउँको जानकारी पनि सजिलै सुनिने भएकोले यात्रुलाई आफू कुन ठाउँमा आइपुगियो भनेर झ्यालबाट हेरिरहनु पनि पर्दैन।

 

तातामी र कोताचु संस्कृति :- जापानका प्रत्येक घरहरुमा कोताचु अर्थात (जापनीज टेबल जसभित्र हिटर जडान हुन्छ) मा बस्ने चलन छ। चाहे जतिसुकै ठूला मान्यजन आउन् वा साथीभाइ जापानीहरूपाहुनालाई सोफाको साटो कोताचुमा राख्न मन पराउँछन्। 

कोताचु पछि जापानको अर्को रोचक संस्कृति हो– परालको गुन्द्री। जसलाई जापानीहरुले तातामी भन्ने गर्छन्। जापानको जतिसुकै आधुनिक घरहरुमा पनि परालको मसिना गुन्द्री (कोताचु) प्रयोग गरिएको हुन्छ। घरका कुनै भागलाई आधुनिक कार्पेटले सजाइएपनि अधिकांश सुत्ने कोठामा भने परालका मसिना गुन्द्रीलाई कार्पेटले छापेजस्तै भूईंमा छाप्ने चलन छ।

(News of  Setopati)

बलिवुड फिल्म "दृश्यम"को फिल्म समिक्षा

 भारतको हिन्दी फिल्म उद्योग बलिउडले अमेरिकाको हलिउडजस्तो बन्ने सपना देखेको धेरै वर्ष भइसक्यो। त्यही सपनाका कारण होला, बलिउडले धेरै चीजमा हलिउडको नक्कल गर्छ। यसरी बलिउडले कपी गर्नेमा सबभन्दा पहिलो नम्बरमा पर्छ, हलिउड फिल्मका कथा। पछिल्ला वर्षमा बलिउडले कपी गर्ने चक्रमा भने केही फरक आएको छ। पहिले बलिउडले सोझै हलिउडबाट कपी गर्थ्यो। 

अहिले हलिउडबाट दक्षिण भारतीय फिल्मले कपी गर्छन्, अनि बल्ल त्यो कथा बलिउड आइपुग्छ। यो साताको फिल्म दृश्यम् पनि त्यस्तै हो। सिंघमजस्तै यो पनि संस्कृत नाम भएको दक्षिण भारतीय फिल्मको रिमेक हो। यी दुवैमा नायक अजय देवगन छन्। तर पनि यी दुई फिल्ममा निकै ठूलो फरक छ। सिंघम अजयको स्टारडम र केही एक्सन स्टन्टलाई ग्लोरिफाई गर्ने लाउड फिल्म थियो। दृश्यम् त्यस्तो छैन। 'दृश्यम' चाहिँ हलिउड होइन, जापानी उपन्यास र फिल्म हुँदै भारत आइपुगेको हो। 

फिल्मको मध्यसम्म पुग्दा यसमा कुनै चमत्कार देखिँदैन। न हिरोले केही गरिरहेको जस्तो लाग्छ, न कुनै भिलेनले। यस्तो लाग्छ, एउटा साधारण मानिसको सामान्य दिनचर्यालाई खिचेर देखाइएको छ। तर, तपाईं ढुक्क हुनुहोस्, यो सामान्यपन नै फिल्मको शक्ति हो। जब कथा अप्ठ्यारो घुम्तीमा पुग्छ, अनि पहिलेका यी सबै सामान्य गतिविधिको अर्कै अर्थ आइपुग्छ। 

दृश्यम् थ्रिलर हो, मडर मिस्ट्री। आजसम्म धेरै उपन्यास र फिल्ममा रहस्यमय हत्याको कथा लेखिएको छ। ती प्राय: हत्या कसले गर्यो होला भन्ने प्रश्नमा घुम्छन्। दृश्यममा पनि एउटा रहस्यमय हत्या छ तर यसको प्रश्न हत्यारा को भन्ने होइन। चार कक्षा फेल, सानो केबल टीभी सञ्चालक विजय साड्गावकर यो कथाको हिरो हो। रात–रातभर अफिसमा बसेर टीभीमा फिल्म हेर्ने बानी लागेको यो गवार मान्छेले परेका बेला कसरी आफ्नो दिमाग चलाउँछ भन्ने कुरा फिल्मले देखाउँछ। 

र, सबभन्दा बढीचाहिँ आफ्नो परिवारलाई जोगाउन मानिसले के–केसम्म गर्न सक्छ भन्ने यसले देखाउँछ। साथै आफ्नो हराएको छोराको खोजी गरिरहेका बाबुआमा र प्रहरीको कथा पनि यसमै जोडिन्छ। निसिकान्त कामतको यो फिल्म मलयालममा यसै नाममा बनेको फिल्मको रिमेक हो। थ्रिलरमा जहिले पनि सबभन्दा महत्त्वपूर्ण हुन्छ, लेखन। प्राय: थ्रिलरको हाई प्वाइन्ट कथाको गन्तव्य होइन, त्यहाँसम्म पुग्ने यात्रा हो। 

पात्र कुनै स्थितिमा पुग्नु होइन, कसरी त्यहाँ पुग्छ भन्ने हो। दृश्यम्मा त्यो ट्रिक गजबको छ। तपाईंलाई फिल्मले धेरै ठाउँमा आश्चर्यमा पार्न सक्छ। यस्ता फिल्मको विशेषता दर्शकलाई कथामा अल्झाइराख्नु हो। दर्शकलाई यस्तो लागोस् कि उसले कथा बुझिरहेको छ, यसपछि के हुन्छ भन्ने दर्शकले अनुमान पनि लगाओस्। र, त्यो एउटा विन्दुसम्म मिल्दै जान्छ। तर, अन्तिममा त्यसले सोच्दै नसोचेको ट्वीस्ट लिन्छ। अनि त्यो अचम्म र आश्चर्यले दर्शकलाई रोमाञ्च प्रदान गर्छ। फिल्मले भन्छ, मान्छेको सबभन्दा बलियो सम्झना भनेको दृश्य हो। जे देखियो त्यो कुरा मानिसले प्राय: बिर्सिंदैन। सुनेको कुरा बिर्सिन सकिन्छ, तर देखेको भुल्न गाह्रो हुन्छ, चाहे त्यो गलत होस्, नक्कली होस् वा बनावटी नै किन नहोस्। 

यही सिद्धान्तको भरमा यो फिल्मको पटकथा लेखिएको छ। दर्शकलाई फिल्मको कथा पनि पहिल्यै थाहा हुन्छ। तर, त्यसको अन्त्य कसरी हुन्छ भनेर जिज्ञासु बनाइराख्न यो फिल्म सफल छ। फिल्मको लेखन र निर्देशन सबभन्दा बलियो पक्ष हो। सुरुमा अति सामान्य र पट्यारलाग्दो वर्णनलाई विस्तारै हाई भोल्टेज थ्रिलर बनाउने निर्देशकको खुबी प्रशंसायोग्य छ। तर, यो जापान र मलयालम फिल्म हुँदै आएकाले लेखन निर्देशनका सबल पक्षको जस उता पनि जान्छ। 

बलिउडका दुई शक्तिशाली कलाकार अजय देवगन र तब्बुको अभिनय यसको अर्को विशेषता हो। दुई दशक अगाडि यी दुईले विजयपथमा रोमान्टिक जोडीका रूपमा अभिनय गरेका थिए। तब्बुको पहिलो हिट फिल्म त्यही थियो। त्यसपछि पनि हकिकतदेखि तक्षकसम्म यी जोडी थिए। दृश्यम्मा भने यी आमने–सामने छन्। यी दुईले किशोरकिशोरीका बाबुआमाका रूपमा अभिनय गरेका छन्। 

यी दुईको टकराव हेर्न लायक छ। पछिल्लो समयमा अजय देवगनले खेलेका फिल्मका कारण उनको छवि सिंघम टाइपको एक्सन स्टारको छ। तर, यसमा उनी प्रहरीद्वारा निर्मम ढंगले पिटिने सामान्य मानिसको भूमिकामा छन्। उनको छविका कारण उनी मिसकास्ट लाग्न सक्छन्। धेरै समयपछि इन्टेन्स भूमिकामा देखिएका उनी प्रभावशाली छन्। गोलमाल र सन अफ सरदार टाइपका फिल्मका बीचमा अभिनेता अजय हराएर स्टारको उदय भएको थियो। 

दृश्यम्मा अजय पूरा नै कोट लगाएर फर्किएका छन्। उनको यो रूपमा दर्शकलाई निराश गर्दैन। बलिउडमा कुनै अप्ठ्यारो, अधेड उमेरको, ननग्ल्यामरस भूमिका आइपुग्यो भने त्यसमा सम्झिइने पहिलो अभिनेत्री हुन्, तब्बु। हालैको फिल्म हैदरमा पनि तब्बु अप्ठ्यारो भूमिकामा थिइन्। दृश्यम्मा पनि उनको भूमिका त्यस्तै छ। उनको अभिनय यसमा पनि गजब छ। श्रेया शरणको भूमिका जस्तै अभिनय पनि सामान्य लाग्छ।

-एजेन्सी  

क्रिस्टीयानो रोनाल्डोको फरक रुप

फुटबल मैदानमा सधैँ स्टाइलिस फुटबलरका रूपमा प्रस्तुत हुने स्टार स्ट्राइकर क्रिस्टियानो रोनाल्डो मंगलबार स्पेनिस राजधानी म्याड्रिडका सडकमा देखिए । रोनाल्डोका लाखौं फ्यान छन् । उनका लागि मरिहत्ते गर्ने लेडिज फ्यानको कमी छैन । तर, मंगलबार उनलाई कसैले पनि चिनेनन् । म्याड्रिडको सडकमा एक सामान्य महिलाले रोनाल्डोलाई आफ्नो फोन नम्बर दिनसमेत मानिनन् । रोनाल्डोले फोन नम्बर माग्दा उनी तर्किएर हिँडिन् । रोनाल्डो सडकमा हिँडिरहेका महिलानजिक पुगेर उनीहरूको फोन नम्बर माग्थे, तर उनीहरू आफ्नो नम्बर दिन अस्वीकार गर्थे । स्पेनिस क्लब रियल म्याड्रिडका पोर्चुगिज स्ट्राइकर रोनाल्डो फरक गेटअपमा सडकमा निस्किएका थिए । उनी एक व्यापारिक भिडियोका लागि आफ्नो रूप बदलेर सडकमा ओर्लिएका थिए । लामा–लामा दाह्रीजुँगासहित घरविहीन बूढा मान्छेको भेषमा रोनाल्डो म्याड्रिडका सहरमा निस्किएका थिए । 

उनी सडकका खाली ठाउँमा आफ्नो फुटबल कौशल देखाउँदै मानिसहरूसँग नजिकिन खोज्थे । तर, उनलाई देखेर मानिस भाग्थे । अन्त्यमा उनले एक सामान्य बालकलाई अंकमाल गर्दै आफ्नो असली रूप देखाएपछि सबै चकित परेका थिए । रोनाल्डोले आफूले खेलेको बल ती बालकलाई उपहार दिँदै आफ्नो असली रूप सार्वजनिक गरेका थिए । त्यसपछि भने अवस्था फरक बन्यो । उपस्थित सबै रोनाल्डोसँग झुम्मिए । सबै उनीसँग कुरा गर्न नजिकिए । हाल चोटका कारण आराम गरिरहेका रोनाल्डो मंगलबार फरक उद्देश्यका लागि आफ्नो रूप बदलेर सडकमा निस्किएका थिए I 

From jukson.com  

ग्लोबल फिल्म फेस्टिभलमा पाँच नेपाली चलचित्र मनोनयनमा

एफ.आइ.एको आयोजनामा अगस्त ७ देखि १६ सम्म सञ्चालन हुने सन फ्रान्सिसिस्को ग्लोबल फिल्म फेस्टिभलमा दुईवटा छोटा चलचित्रसहित पाँच नेपाली चलचित्र मनोनयनमा पर्न सफल भएका छन् । महोत्सवमा नेपालबाट मनोनीत चलचित्रमा विष्णु पाण्डेद्वारा निर्देशित साँघुरो, शंकर घिमिरेको तुलसी, उदय सिजापतिको टाटा वाईवाई रहेको छ भने दुई छोटा चलचित्रअन्तर्गत फूलमान वलको सेलफोन र जसकुमार राईको सेक्रिफाइस नेभर डाई रहेका छन् । 

यो सँगै सान फ्रान्सिसिस्को ग्लोबल फिल्म फेस्टिभलमा चलचित्रकर्मीलाई लाइफटाइम एचिभमेन्ट अवार्डबाट सम्मानित पनि गरिने भएको 

छ । सम्मानित हुनेहरूमा हलिउड अभिनेता ज्याकी च्याङ, बलिउड अभिनेत्री रानी मुखर्जी र जुही चाउला एवं नेपालबाट अभिनेता सुनिल थापा रहेका छन् । 

साथै फेस्टिभलमा नेपालबाट सुनिल थापा, नन्दिता केसी, केकी अधिकारी, विल्सन विक्रम राई, राजभल्व कोइराला, निरज बराल, पुजना प्रधान, नरेश देव पन्त, ऋचा घिमिरे, अनुशिल श्रेष्ठ, जस कुमार राई, राजकुमार लामा सहभागी हुने बताइएको छ । संस्थाका ग्लोबल डाइरेक्टर प्रकाश थापाका अनुसार नायिका नन्दिता केसी र केकी अधिकारीले नेपाली सांस्कृतिक झल्किने नृत्य प्रस्तुत गर्नेछन् । फेस्टिभलमा ३० देश का २५० चलचित्रले सहभागिता जनाउनेछन् । 

आउँदो आईतबार टोकियोमा नेपाली चलचित्र "आभाष" प्रदशन हुने

अगस्ट २ तारिक आईतबार टोकियोमा क्रिएटिभ फिल्मसको ब्यानरमा बनेको नेपाली चलचित्र "आभाष" प्रदशन हुने भएको छ I नेपालमा बैशाख १२ गते गएको महाभूकम्पले क्षतिग्रस्त बन्न पुगेको बिद्दालय भवनहरुको पुन निर्माणको लागि सहयोग गर्ने उद्देश्यले उक्त चलचित्र प्रदशन गर्न लागिएको भन्ने कुरा सम्बन्धित पक्षले "सहयात्री जापान"लाई  जानकारी गराए I 

 आइतबार बेलुकी ९ बजे बाट सिन्जुकु स्थित युनिभर्सल सिटि हलमा चलचित्र "आभाष" प्रदशन गरिनेछ I चलचित्र प्रदशन बाट उठेको रकम क्षतिग्रस्त बिद्दालय भवन पुन निर्माणको लागि प्रयोग गरिने भएकोले आफुले सक्दो रकम हस्तान्तरण गरेर सहयोग गरिदिनु हुन भनि सम्पूर्ण जापानबासी नेपालीहरुलाई आयोजक पक्षले बिनम्र अनुरोध गर्नुभयो I तेसैले टिकट दर भने तोकिएको छैन I 

टिनएजरस लभ स्टोरीमा आधारित उक्त चलचित्रमा निशा अधिकारी,संयम पुरी,आश्मा डिसी र सलोन बस्नेतको अभिनय रहेको छ भने चलचित्रको निर्माता मध्ये एक गोबिन्द शाही हाल जापानमै हुनुहुन्छ I 

जापानमै बसोबास गर्ने भवन भट्ट,हरि पाण्डे,मनोज घले,निमा लामा र दिपक शाहीको सक्रियतामा उक्त चलचित्र प्रदशन गर्न लागिएको हो भने अनिल थापा,चन्द्र  उपाध्याय र आशिष रावलले कार्यक्रमको संयोजन गर्नु भएको छ I साथै संयोजन पक्षले उक्त दिन चलचित्र हेर्न आई सहयोग गरिदिनु हुन सम्पूर्ण जापानबासी नेपालीहरुलाई अपिल गरिएको छ I 

चलचित्र "कब्बड्डी" उत्कृष्ट चलचित्र ठहरियो

गत वर्षको चर्चित फिल्म ‘कबड्डी’ले उत्कृष्ट चलचित्रको राष्ट्रिय पुरस्कार पाएको छ । मंगलबार राष्ट्रपति कार्यालय सितल निवासमा आयोजित कार्यक्रममा राष्ट्रपति रामवरण यादवले ८ विधामा उत्कृष्ट भएका चलचित्रकर्मीलाई अवार्ड प्रदान गरे । 

दयाहाङ राई, निश्चल बस्नेत र रिश्मा गुरुङले मुख्य भूमिकामा अभिनय गरेको यो फिल्मले मुस्ताङको थकाली समुदायको एक युवाको प्रेमकथामा बनेको छ । 

चलनचल्तीको भन्दा भिन्न शैलीमा बनाइएको यो फिल्मले राजधानी लगायत ठूला सहरमा निकै राम्रो व्यापार पनि गरेको थियो । ‘कबड्डी’का लागि लेखनमा रामबाबु गुरुङ र उपेन्द्र सुब्बाले पनि राष्ट्रिय पुरस्कार पाए । 

अभिनय तर्फ यस वर्ष दयाहाङ राई उत्कृष्ट अभिनेता ठहरिए । उनलाई ‘संवोधन’ चलचित्रका लागि यो पुरस्कार प्रदान गरियो । अभिनेत्रीतर्फ भने ‘टलकजंग भर्सेस टुल्के’का लागि ऋचा शर्मा र ‘लब यु बाबा’का लागि संगम विष्टले पुरस्कार पाए । 

‘टलकजंग भर्सेस टुल्के’का लागि निश्चल बस्नेतले उत्कृष्ट निर्देशकको पुरस्कार पाए । छायाङ्कन र सम्पादनमा ‘झिग्राना’ले बाजी मार्यो । छायाङ्कनमा शैलेन्द्रध्वज कार्की र सम्पादनमा निमेश श्रेष्ठले यो फिल्मबाट पुरस्कार पाए । आदिवासी जनजाति चलचित्र तर्फ ‘मतान’ उत्कृष्ट ठहरियो । 

कार्यक्रममा अभिनेता एवं निर्देशक नीर शाहलाई चलचित्र दीर्घ साधना सम्मान पनि प्रदान गरियो ।

(Ekantipur)

विश्वका सबै भन्दा धनि व्यक्ति बिल गेट्सका अनौठो र रोचक तथ्यहरु

विश्वका सबैभन्दा धनी व्यक्ति बिल गेट्स धेरैका लागि कथा, किम्वदन्ती तथा कल्पनाका पात्र समेत हुन् । जिवनमा उद्यम गर्ने तथा मनग्गे धन कमाउन चाहने युवाहरुका लागि प्रेरणाका श्रोत पनि हुन् भन्दा फरक नपर्ला । २० वर्षको उमेरमा स्थापना गरेको एउटा कम्पनीकै माध्यमबाट विश्वको सबैभन्दा धनी व्यक्ति बन्न सफल बिल गेट्सका विषयमा धेरै कुराहरु हामीलाई थाहा नहुन सक्छ । अझ उनको बारेका केही कुराहरु त यस्ता रोचक तथा अनौठा छन् जसबारेमा धेरैलाई थाहै छैन । बिल गेट्स बारेमा ९ रोचक तथ्य यस्ता छन्-

-बिल गेट्स रंकबाट राजा बनेका होइनन् । अर्थात् उनी सडकबाट उठेर एकाएक विश्वका सबैभन्दा धनी व्यक्ति बनेका होइनन् । उनी धनी परिवारकै सन्तान हुन् । उनका बुवा चर्चित वकिल थिए । उनका जिजुबुवाले एक बैंक खोलेका थिए जुन पछि उनका हजुरबुवाले चलाए । बिल गेट्स बच्चै छँदा उनका हजुरबुवाले बिल गेट्सको नाममा दशौँ लाख डलरको कोष स्थापना गरिदिएका थिए ।

-बिल गेट्सको एउटा अनौठो बानी छ, जुन धेरै धनाढ्य तथा ठूलाबडाको रोजाइमा नपर्न सक्छ । बिल गेट्स आफुले खाना खाएका थाल तथा अन्य भाँडाहरु आफै माझ्न मन पराउँछन् र हरेक बेलुकी खाना खाएपछि सकेसम्म भाँडाकुँडा आफै माझ्ने गर्छन् । ‘हुनत अरु मानिसले भाडा माझ्न सहयोग गर्न चाहन्छन् तर मलाई आफै माझ्न मन पर्छ’, उनी भन्छन् ।

-बिल गेट्सको निजि हवाइ जहाज निकै ठूलो छ र यसको उडान खर्च तथा मर्मत सम्भारमा ठूलै खर्च लाग्छ । त्यसैले बिल गेट्सले आफ्नो निजि जहाजलाई आफ्नो पश्चातापयुक्त मज्जा तथा आफ्नो पैसा उडाउने माध्यम भएको बताउँछन् ।

-बिल गेट्स अश्लील बोल्नका लागि माहिर छन् । माइक्रोसफ्टमा काम गर्दा ताकाका उनका साथीहरु बिल गेट्सको यो बानी व्यहोरा अहिले पनि सम्भिmन्छन् । उनले बैठकका बेला मात्र होइन इमेल सम्वादमा पनि प्रसस्तै फोहोर शव्दहरु समावेश गर्दथे । तर ती अश्लील कुराहरु कुनै व्यक्तिप्रति लक्षित भने हुँदैनथे । उनी कहिलेकाहीँ निकै कठोर तथा अश्लील बन्ने गरेपनि व्यक्तिगत आक्रमणमा भने नउत्रिने गरेको उनका सहकर्मीहरुको अनुभव छ ।

-गाडी चलाउने मामिलामा बिल गेट्स निकै बेहोसी थिए । युवा अवस्थामा उनले निकै तिव्र गतिमा बेहोसी पाराले गाडी कुदाउँथे र धेरै पटक ट्राफिक पुलिसको कारवाहीमा पनि परेका थिए र पटक पटक गाडी दुर्घटना पनि गराए । धेरै पटक ट्राफिकको कानूनी लफडामा परेपछि उनले ट्राफिक वकिल नै राख्नुपरेको थियो । उनले एकपटक कर्मचारीको पार्किङ गरेको गाडिमा आफ्नो गाडी लगेर ठोक्काए अनि कर्मचारीको बिगरिएको  गाडी मर्मत खर्चका लागि आफुलाई सम्पर्क गर्न भन्दै त्यहाँ आफ्नो बिजनेस कार्ड छाडेर गए । अरुको गाडी फोरिदिने अनि मर्मत खर्चको बिल भुक्तानीका लागि मलाई सम्पर्क गर भन्दै कार्ड दिने बिल गेट्सको बानीका कारण कुनैबेला अमेरिकाको सिएटलमा एउटा भनाइ प्रचलनमा थियो । त्यो हो, ‘बिललाई बिल पठाउ ।’

-बिल गेट्स निकै हँसिमजाक गर्ने व्यक्ति हुन् । उनमा सेन्स अफ ह्युमर निकै धेरै छ । उनले निकै हँसाउने खालका जोक भन्ने गर्छन् । एकपटक उनले यु ट्युबमा राखेको जोकको भिडियो निकै चर्चित बनेको थियो । त्यस्तै गतवर्ष उनले जिम्मी फ्यालोनसँग मिलेर बनाएको अर्को जोक भिडियो पनि भाइरल बन्यो । उनले आफ्नो व्यक्तिगत ब्लगमा समेत त्यो भिडियोको लिंक दिने गरेका छन् ।

-धनाढ्य बिल गेट्सले आफ्नो जिवनकालभरमा १ खर्ब डलर कल्याणकारी कामका लागि दान गर्ने प्रण गरेका छन् । बिलले आफ्नी श्रीमतीसँग मिलेर खोलेको संस्थाबाट मात्र उनले दान गरेका छैनन् । उनले विभिन्न कल्याणकारी परियोजनालाई व्यक्तिगत रुपमा पनि सहयोग गर्ने गरेका छन् । पिछडिएका समुदायका लागि स्वच्छ उर्जा कार्यक्रममा उनले ठूलो लगानी गरेका छन् । बिल गेट्सले वर्षेनी अबौँ डलर दान गरिरहेका छन् तर यसबाट उनको सम्पत्ति घटेको छैन, झनै बढिरहेको छ । किनकी उनको व्यवसाय झनै चम्किँदै छ ।

-बिल गेट्सको कमाइको मुख्य श्रोत अब माइक्रोसफ्ट मात्र रहेन । उनले पछिल्लो समयमा माइक्रोसफ्टमा रहेको आफ्नो शेयर लगातार बेचिरहेका छन् र अन्य व्यवसायमा लगानी गरिरहेका छन् । गेट्सको लगानीको प्रमुख गोप्य हतियार उनका बिजनेस म्यानेजर मिचेल लार्सन हुन् ।

-बिल गेट्स अहिले माइक्रोसफ्टका सबैभन्दा ठूलो शेयरधनी होइनन् । उनले हरेक महिना माइक्रोसफ्टको शेयर बेचिरहेका छन् । सन् २०१४ मै बिल गेट्सलाई उछिनेर स्टीभ बाल्मर आधिकारिक रुपमा माइक्रोसफ्टको सबैभन्दा ठूलो शेयरधनी बनेका छन् ।

समाचार एजेन्सी 

जोमसोमबाट ठिनी हुदै विश्वको सबैभन्दा उच्च स्थानमा अवस्थित तिलिचो ताल जाने मोटरबाटो निर्माण सुरु

 

मुस्ताङ सदरमुकाम जोमसोमबाट विश्वको सबैभन्दा उच्च स्थानमा अवस्थित मनाङको तिलिचो ताललाई जोड्न मोटरबाटो निर्माण सुरु भएको छ।

मुस्ताङबाट तिलिचो ताल जान चाहने आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकको सुविधाका लागि जिविस र सडक विभागको संयुक्त लगानीमा क्रमागत रुपमा सडक निर्माण सुरु गरिएको जिविसका कार्यक्रम अधिकृत केदारसिंह थापाले जानकारी दिए।

सदरमुकाम जोमसोमदेखि ठिनी हुँदै घनाजङ्गल छिचोलेर मनाङ जिल्लामा सडक सञ्जाल पुर्याउने योजना छ। 'हामीले योजना बनाएका हौँ, अहिलेसम्म तीन किलोमिटर सडकको ट्र्याक खोल्ने  काम भएको छ,' कार्यक्रम अधिकृत थापाले भने, 'यसका लागि सडक विभागले धेरै लगानी गर्नुपर्ने देखिएको छ।'

अहिलेसम्म सडक विभागको सीमित बजेट र जिविसको आन्तरिक स्रोतबाट उक्त सडकको निर्माण सुरु गरिएको जिविसले जनाएको छ। पैदल हिँडेर दुइ दिन लाग्ने घोरेटो  बाटो भए पनि घनाजङ्गल र बीचमा बस्ती नभएका कारण जोमसोमबाट तिलिचो ताल जाने पर्यटकको सङ्ख्यामा वृद्धि हुन सकेको छैन।

जिविसले चालु आवमा मोटरबाटोको विस्तृत अध्ययन र सडक विस्तारका लागि बजेट विनियोजन गर्ने जनाएको छ। 'कागबेनी हुँदै मनाङ जोड्ने बाटो पनि बन्दैछ तर यो बाटो पर्यटकीय दृष्टिकोणले महत्वपूर्ण छ' कार्यक्रम अधिकृत थापाले भन्नुभयो। 

(नागरिक निउजबाट)

"यार्सा अर्थात् हिमालयन भियाग्रा": यार्साको इतिबृत

यति बेला पूर्वको ताप्लेजुङदेखि पश्चिम दार्चुलासम्म उच्च हिमाली भेगका घाँसे मैदान (पाटन)हरूमा मानिसहरूको भीड लागिरहेको छ । देशका विभिन्न भागबाट त्यहाँ ओइरिएका मानिसहरूको एउटै उद्देश्य छ, बहुमूल्य हिमाली जडीबुटी यार्साको खोजी गर्नु । १०–१२ वर्षअघिसम्म पनि लुकीछिपी, सानो परिमाणमा संकलन गरिने र कम मूल्यमा किनबेच हुने यार्साको कारोबार अहिले अर्बौंको भइसकेको छ । अध्येताद्वय अंकलाल चलाउने र योगेश राजले गरेको अध्ययन अनुसार गत वर्ष मात्रै नेपालका आठ जिल्लामा नौ अर्ब रुपियाँ बराबरको यार्साको कारोबार भएको थियो ।

के हो यार्सा ?

बोलीचालीको भाषामा भनिने यार्सा, यार्सागुम्बा वा यार्सागुन्बू तिब्बती भाषाको ‘यार्ट स्वा गुन् बू’ बाट अपभ्रंश भएर बनेको शब्द हो । जसको अर्थ, गर्मीयाममा झार, हिउँदमा कीरा हो । यद्यपि, यार्सा कुनै झार भने होइन । यो एक किसिमको झुसिलकीरा र त्यसमा उम्रने परजीवी ढुसीको संयुक्त रूप हो । 

वैज्ञानिक रूपमा कीरा समूहको लेपिडेप्टेरा वर्गमा पर्ने विभिन्न जातका राती उड्ने पुतली (मथ)को फुलबाट बनेका लार्भा अर्थात् झुसिलकीरालाई जमिनमुनि बसेको अवस्थामा ओफिकोर्डेसिप्स साइनेन्सिस जातका ढुसीका बीजाणुहरूले संक्रमण गर्छन् । लार्भाको शरीरभित्र बीजाणु प्रवेश गरिसकेपछि त्यो ढुसीको बीजाणु त्यान्द्रारूपी माइसेलियम (रेशारूपी कोष)मा परिणत भएर लार्भाको शरीरभरि फैलन थाल्छ । उक्त माइसेलियमले लार्भाको शरीरबाट खाना सोसेर त्यसलाई खोक्रो बनाउँदै लान्छ र आफ्नो शरीर लार्भाको शरीरभित्र फैलाउँदै जान्छ । अन्त्यमा, लार्भाको टाउकोमा आक्रमण गरेपछि लार्भा मर्छ । र, मरेको लार्भाको टाउकोबाट ढुसीको डाँठजस्तो भाग (स्टक) पलाउँछ, जुन औषतमा दुईदेखि चार इन्चसम्म लामो, खैरो रंगको हुन्छ । वसन्त ऋतुमा हिउँ पग्लन थालेपछि पलाउने यस्ता डाँठहरू मानिसले संकलन गर्छन् । संकलन गर्दा कुटोले खनेर वा औँलाले कीरासहितको भाग जमिनबाट निकालिन्छ । अनि, सरसफाइपश्चात् केही समय शीतलमा सुकाएर यसलाई बजारमा बेचिन्छ । संकलन नभई प्रकृतिमा छोडिएका यस्ता ढुसीका डाँठहरू छिप्पिएपछि बीजाणु लाग्छ (तस्बिर १ मा देखिएको खैरो थोप्लाहरू) । लाखौँको संख्यामा रहेका बीजाणुहरू माटोमा झरेपछि सुषुप्त अवस्थामा वसिरहन्छ र स्वस्थ लार्भा भेट्टाएमा आक्रमण गरी नयाँ यार्सा बनाउँछ । बीजाणुको आक्रमणमा नपरेका झुसिलकीराहरू प्यूपा हुँदै वयस्क पुतली बन्छन् । त्यसरी बनेको पुतलीले फेरि फुल पार्छ र आफ्नो जीवनचक्र सञ्चालन गर्छ । त्यस कारण यार्सा बन्नका लागि एकातिर ढुसीको बीजाणु चाहिन्छ भने वयस्क पुतलीको जीवनचक्र पनि सुचारु हुन आवश्यक हुन्छ । वैज्ञानिकहरूका अनुसार पूर्ण रूपमा यार्सा बन्न दुईदेखि ६ वर्षसम्म समय लाग्छ । 

यार्सा हिमालय पर्वत शृंखलाको दक्षिणतिरको नेपाल, भारत, भुटान र हिमालपारि तिब्बतमा मात्रै पाइने रैथाने जडीबुटी हो । नेपालका चाहिँ उत्तरी २७ जिल्लामा यार्सा पाइन्छ । तर, संखुवासभा, सोलुखुम्बु, गोरखा, म्याग्दी, मनाङ, मुस्ताङ, डोल्पा, जुम्ला, मुगु, बझाङ र दार्चुला जिल्लामा धेरै मात्रामा संकलन हुन्छ । नेपालमा संकलन गरिने कुल परिमाणको करिब ४० प्रतिशत यार्सा डोल्पा जिल्लाबाट मात्रै आउँछ । ठाउँ हेरीकन तीनदेखि पाँच हजार मिटरसम्मको उचाइमा रहेका औसत वर्षा चार सय मिलिमिटर हुने पारिलो हिमाली घाँसे मैदानहरू वा बुट्यान क्षेत्रमा यार्सा पाइन्छ ।

सुनभन्दा महँगो:

हाल उच्च गुणस्तरको यार्साको अन्तर्राष्ट्रिय बजार मूल्य सुनभन्दा पनि महँगो छ । त्यस कारण यसलाई जैविक सुन पनि भनिन्छ । चीनमा उच्च गुणस्तरको यार्साको सरदर मूल्य ७० लाख रुपियाँ प्रतिकिलोसम्म पर्छ । सर–सामानहरू किनबेच गरिने वेबसाइट इबेमा यसको मूल्य ५० हजार अमेरिकी डलर अर्थात् ५० लाख रुपियाँ प्रतिकिलो राखिएको छ । गत वर्ष काठमाडौँमा यसको २० देखि ३० लाख रुपियाँ प्रतिकिलोसम्ममा किनबेच भएको थियो । विश्वभरमा बर्सेनि करिब ५ देखि ११ अर्ब अमेरिकी डलर बराबरको यार्साको व्यापार हुने अनुमान छ । 

चीनले विश्वमा उत्पादन हुने यार्साको ९५ प्रतिशतभन्दा बढी बजार ओगटेको छ भने नेपालले दुईदेखि तीन प्रतिशतसम्म । त्यस कारण चीन यसको प्रमुख उत्पादक र बजार दुवै हो । विकिपिडियाका अनुसार सन् २००४ देखि २०१३ सम्ममा चीनमा यसको बजार मूल्य एक हजार प्रतिशतभन्दा बढीले वृद्धि भएको छ भने नेपालमा विगत १३ वर्षमा यसको बजार मूल्य २ हजार ८ सय प्रतिशतसम्म बढेको छ । 

चीनको आर्थिक उन्नतिसँगै बढिरहेका नवधनाढ्यहरूबीच यार्सा महँगो फ्रेन्च स्याम्पेनजस्तै लोकप्रिय छ । उनीहरूले आफूसँग यार्सा हुनुलाई ‘स्टाटस सिम्बोल’ (प्रतिष्ठाको प्रतीक)का रूपमा लिने हुनाले महँगो मूल्य तिर्न पनि हिचकिचाउँदैनन् । यार्सालाई ठूला सरकारी अधिकारीहरूसँग काम पट्याउन घूसको रूपमा प्रयोग गर्ने गरेका समाचारहरू चिनियाँ अखबारहरूमा आइरहेका हुन्छन् । नेपालबाट विदेश निकास हुने यार्सा चीनलगायत हङकङ, सिंगापुर, जापान र अमेरिकासम्म पुग्छ । चिनियाँ मूलका नागरिक बसोवास गर्ने संसारका सबै जसो सहरमा यार्सा विक्री–वितरण हुन्छ । हिजोआज इन्टरनेटमार्फत पनि ठूलो परिमाणमा यसको खरिद–विक्री हुन्छ ।

जीवनमरणको लडाइँ:-

बहुमूल्य यार्साको बजार र उपयोगिता जति आकर्षक छ, त्यसभन्दा कठिन छ, यसको संकलन कार्य । घाँसे मैदानहरूमा फाट्टफुट्ट देखिने यार्सा खोज्नु भनेको फोहरको थुप्रोमा सियो खोज्नुजत्तिकै कष्टकर हुन्छ । संकलकहरूले पाटनमा एक इन्च ठाउँ पनि खाली नराखी भुइँमा घर्स्रंदै यार्सा खोज्छन् । दिनभरि खोज्दा कहिलेकाहीँ त एउटा पनि पाइँदैन । विकट र अत्यधिक चिसो ठाउँमा पाइने भएकाले यसको खोजी गर्न जाँदा ज्यानको बाजी लगाउनुपर्छ । त्यसकारण यार्सा संकलनका क्रममा कतिपय मान्छेहरू लेक लागेर, बिरामी भएर, हिउँमा चिप्लिएर, पहिरोमा पुरिएर वा नदीमा खसेर ज्यान गुमाउँछन् । यार्सासँग सम्बन्धित घटनाहरूमा गत वर्ष मात्र १७ जनाले ज्यान गुमाएका थिए । यसपालिचाहिँ दार्चुलामा नौ, बझाङमा पाँच, डोल्पामा तीन, संखुवासभामा दुई, मुगुमा दुई गरी २१ जना यार्सा संकलकहरूको ज्यान गइसकेको छ ।

सामाजिक कलह र विकृति:-

यतिखेर यार्सासँग सम्बन्धित द्वन्द्व पनि बढ्दो छ । यार्साकै कारण गाउँ–गाउँबीच प्राकृतिक स्रोतमाथिको अधिकारलाई लिएर द्वन्द्व चलिरहेको छ । २२ असार ०६६ मा मनाङको नार गाउँमा यार्सा संकलन गर्न आएका गोरखाका सात जनाको हत्या सिंगो नारवासी मिलेर गरेका थिए । यार्साकै विषयलाई लिएर गत वर्ष डोल्पाको द्यो गाविसमा प्रहरीको गोलीबाट एक स्थानीय मारिएका थिए । यार्सा संकलनका क्रममा ससाना झडपहरू दिनहँु भइरहेका हुन्छन् । अपराधका घटना निकै कम सुनिने दुर्गम वस्तीहरूमा यार्सासँग सम्बन्धित चोरी, लुटपाट, हत्याजस्ता घटना बढ्न थालेका छन् । जस्तो : गत वर्ष डोल्पाको साल्दाङमा यार्सा व्यापारीको ६ करोड रुपियाँ बराबरको लुटपाट भएको थियो भने यसपालि ८ र १० असारमा डोल्पामा मात्रै यार्साका व्यापारी र संकलकहरूबाट एक करोडबराबरको यार्सा र पैसा लुटिएको छ । 

यार्साकै कारण अपराध मात्रै होइन, सामाजिक विकृति पनि बढेको स्थानीयहरूको ठम्याइ छ । जुवातास, लंगुरबुर्जाको खाल र मदिरा व्यापार यार्सा संकलन समयमा अधिक हुने गर्छ । डोल्पामा ०६८ सालमा अनुसन्धानका क्रममा जाँदा ५० रुपियाँ प्वाइन्ट म्यारिज र लंगुरबुर्जामा आठ हजारसम्म बाजी राखेर खेलेको यो पंक्तिकार स्वयंले देखेको थियो । स्कुले केटाकेटीहरू पनि यार्सा संकलनमा जाने भएकाले सामान्य अवस्थामा समेत कम पढाइ हुने दुर्गम गाउँमा यार्साका कारण दुई महिनासम्म विद्यालय बन्द हुँदा पढाइमा नकारात्मक असर परिरहेको छ । विद्यार्थीहरूसँग सानै उमेरमा धेरै पैसा हुने भएकाले यार्सा सिजनपछि उनीहरूमा पढाइप्रतिको रुचि कम हुने शिक्षकहरूले अन्तरक्रियाका क्रममा बताएका थिए । त्यसै गरी बझाङ, दार्चुलालगायतका ठाउँहरूमा यार्सा संकलन गर्न जाँदा अन्य वन्यजन्तुको चोरी सिकारी गर्ने घटना पनि बढिरहेका छन् । 

यार्सा घट्दै छ :-

एकातिर यार्साको मूल्य र संकलकहरू बढिरहेका छन् भने अर्कातिर प्राकृतिक रूपमा यो कम पाइन थालेको छ । संकलकहरूलाई स्रोत नै मासिने र जीविका नै धरापमा पर्ने पिरले सताएको छ । हाम्रो सर्वेक्षण अनुसार सन् २००६ मा प्रतिव्यक्ति प्रतिसिजन सरदर २ सय ६७ गोटा यार्सा संकलन हुन्थ्यो भने सन् २०१० मा उक्त संख्या घटेर १ सय २५ गोटामा सीमित हुन पुगेको छ । यो पाँच वर्षको प्रतिव्यक्ति संकलनको अवस्था हेर्दा प्रतिसंकलक प्रतिवर्ष ३२ गोटाले कम यार्सागुम्बा संकलन भइरहेको छ । त्यसिपछिका वर्षमा यार्सा टिप्न जाँदा नपाएर रित्तै फर्कने संकलकहरू बढ्न थालेका छन् । यसै पालि पनि दार्चुलाका विभिन्न भेगमा गएका संकलनकर्ताहरूले विगतका वर्षहरूमा भन्दा कम यार्सा पाएको बताएका थिए । त्यस्तै जाजरकोटबाट डोल्पा गएका संकलनकर्ताहरूले पनि विगतमा जस्तो यार्सा भेट्न नसकेपछि यार्सा संकलनका लागि जाँदा लागेको ऋण तिर्न भारतमा मजदुरी गर्न जान परेको बताइरहेका छन् ।

संकलनकर्ता धेरै भएर प्रतिव्यक्ति संकलनमा ह्रास आएको पनि हुन सक्छ । तर, पहिले भन्दा धेरै ठाउँमा संकलन गर्दा पनि समग्र संकलन परिमाण नै कम हुन थालेको छ । व्यापारीहरू पनि माग बढी भएको तर आपूर्ति कम भएको बताउँछन् । अत्यधिक र अव्यवस्थित संकलन, समयअगावै गरिने संकलन, अधिक चरिचरन, यार्सागुम्बाका लागि चाहिने पुतली–झुसिलकीराको कमी, मानिसहरूको बढ्दो हिँडडुलका कारण स्थानीय परिस्थितीय प्रणालीमा हेरफेर र जलवायु एवं भू–उपयोगमा आएको परिवर्तनको असरका कारण यार्साको संकलन घटेको हुन सक्छ । तर, यकिन कारण पत्ता लगाउन विस्तृत वैज्ञानिक अनुसन्धानको जरुरी छ । नेपालमा मात्रै होइन, चीन र भुटानमा पनि यार्साको संकलन घट्न थालेको छ ।

गरिबी निवारणको साधन ?:-

यार्सा उत्पादनमा कमी आउनु भनेको हिमाली भेगका बासिन्दाको जीविकामा प्रत्यक्ष नकारात्मक असर पर्नु हो । किनभने, तुलनात्मक रूपमा आर्थिक उत्पादनका अवसरहरू कम भएका यस क्षेत्रका बासिन्दाका लागि यार्सा यतिखेर वरदान साबित भएको छ । यो पंक्तिकारसमेतले डोल्पामा गरेको अध्ययनले त्यहाँका मानिसहरूको ७० प्रतिशतसम्म आम्दानीको स्रोत नै यार्सा भएको देखिएको थियो । ११ प्रतिशत मानिसले आफ्नो नगद आम्दानीको एक मात्रै स्रोत यार्सा संकलन भएको बताएका थिए । यार्साले स्थानीय रूपमा आर्थिक क्रियाकलाप पनि बढाएको छ । यार्सा संकलकबाट गत वर्ष राज्यले पनि १ करोड २८ लाख रुपियाँ राजस्व संकलन गरेको थियो । 

नेपालमा गरिबीको भौगोलिक वितरण र यार्सा पाइने ठाउँ हेर्ने हो भने हिमाली जिल्लाहरू, जो गरिबीको विभिन्न सूचकांकमा अन्य जिल्लाको तुलनामा तल देखिन्छ, मा बहुमूल्य जडीबुटी यार्सा पाइन्छ । त्यसैले यार्साको दिगो व्यवस्थापन गरेमा हिमाली क्षेत्रको गरिबी निवारण र आर्थिक उत्थानमा ठूलो अवसर बन्न सक्छ । केही वर्षयता यार्साको आम्दानीले स्थानीय जनजीवन केही सहज भएको पनि छ तर त्यस क्षेत्रको समग्र गरिबी घटेको छैन । 

खासमा यार्सा संकलनकर्तामा वित्तीय व्यवस्थापनको सामान्य ज्ञान पनि छैन र समस्य यहीँबाट सुरु भएको छ । यार्सा संकलनबाट आएको पैसा सहज रूपमा प्राप्त हुने तर बचत गर्नुपर्छ भन्ने चेतनाको कमी र वित्तीय संस्थासँगको पहुँच नभएकाले पनि धेरैले यार्साको आम्दानी संकलनको समयमा नै सकाउने गरेका छन् । नगन्य मानिसले मात्र यार्साको आम्दानीबाट घर–घडेरी जोड्न, छोराछोरीलाई महँगो स्कुलमा पढाउन सफल भएका छन् । अधिकांशको कमाइ महँगो जुवातास र मदिरा सेवन आदिमै सकिएको स्थानीयको गुनासो रहिआएको छ । 

त्यसो त यार्साको व्यापार गोप्य साँठगाँठमा हुने भएकाले स्थानीय संकलकहरूले वास्तविक बजार मूल्यभन्दा निकै कम हिस्सा प्राप्त गरिरहेका छन् । कतिपय अवस्थामा बाहिर जिल्लाबाट आएका संकलकहरूलाई स्थानीयले सस्तोमा बेच्न वाध्य बनाएका उदाहरण पनि छन् । वास्तविक संकलकहरूले लाभको कम हिस्सा प्राप्त गर्छन्, जसले गर्दा उनीहरूको आर्थिक अवस्थामा सुधार हुने वातावरण बन्न सकेको छैन ।

प्राकृतिक दोहनको मूल्य :-

यार्साले आर्थिक अवसर मात्रै ल्याएको छैन, प्राकृतिक सम्पदाको दोहन पनि जारी छ । लाखौँ संख्याका संकलकहरूले बर्सेनि पर्यावरणीय हिसाबले अत्यन्त संवेदनशील उच्च हिमाली पाटनहरूमा आउजाउ गर्दा त्यहाँको रैथाने वनस्पतिहरू र परिस्थिकीय प्रणालीमा कस्तो असर परेको होला ? घाँसे मैदानमा पाइने वनस्पतिहरू मान्छेको पदचापले थिचिँदै गएका छन् । संकलकले पकाउन र क्याम्प तताउनका लागि गर्ने दाउराको मनपर्दी प्रयोग र छाप्रा बनाउनका लागि गरिने रूख कटानले त्यहाँका जंगल मासिँदै गएका छन् । संकलकहरूले खुला दिसा–पिसाब गर्नाले र उनीहरूले छाडेका प्लास्टिकको खोल, सिसी बोतल, लत्ताकपडाले सुन्दर पाटनहरू कुरूप बन्दै गएका छन् । त्यहाँ फोहर थुप्रिँदै जान थालेको छ । समग्रमा मानिसहरूको अत्यधिक चापले गर्दा जलवायु परिवर्तनको कारण पहिले नै उच्च जोखिममा परेका हिमाली भेगका वनस्पति र परिस्थिकीय प्रणालीमा नकारात्मक असर परिरहेको सजिलै अनुमान गर्न सकिन्छ । र, यसको मूल्य दीर्घकालीन रूपमा चर्को हुन सक्छ । 

दिगो व्यवस्थापनका चुनौती :-

ठूलो पर्यावरणीय मूल्य चुकाएर संकलन गरिने यार्साको दिगो व्यवस्थापन अत्यावश्यक भइसकेको छ । यार्साको दिगो व्यवस्थापन भन्नाले प्राकृतिक रूपमा दिगो उपलब्धता, आर्थिक रूपमा गरिव संकलकहरूलाई धेरै मुनाफा र सामाजिक रूपमा विकृतिरहित अवस्थालाई मान्न सकिन्छ । यार्साको जीवनचक्र र यसको पुन:उत्थान विधिका बारेमा रहेको वैज्ञानिक जटिलता (दुई जीवको संयुक्त रूप भएकाले अन्य जीवजस्तो सार्ने, उमार्ने, पाल्नेजस्ता संरक्षण विधि यसमा मिल्दैन)ले गर्दा यसको संरक्षण चुनौतीपूर्ण बनेको छ । यार्सा नेपालमा सम्भवत: सबैभन्दा बढी मानिसले संकलन गर्ने जैविक स्रोत हो । लाखाँैको संख्यामा संकलकहरू भएकाले संरक्षण झनै जटिल बनेको छ । यसको आकार पनि निकै सानो भएको र वासस्थान कठिन ठाउँमा भएकाले संरक्षण असहज हुने नै भयो । तुलनात्मक रूपमा सहज ठाउँमा पाइने ठूला आकारका जनावरहरूसमेत संरक्षण गर्न हम्मे परेको अवस्थामा यस्ता विशिष्ट गुणहरू भएको यार्सालाई संरक्षण वा दिगो व्यवस्थापन गर्नु भनेको निकै कठिन कार्य हो । त्यसमाथि यसबारे स्पष्ट विधिको अभाव छ । अहिलेसम्म यार्साको दिगो व्यवस्थापनमा भुटानको उदाहरण अग्रणी मानिन्छ । यद्यपि, त्यो पूर्ण भने होइन (हेर्नूस्, बक्स : भुटानमा यार्साको दिगो व्यवस्थापन) ।

यार्सालाई प्राकृतिक रूपमा जोगाउन र आर्थिक हिसाबले नाफामूलक उपाय यसको कृत्रिम उत्पादन पनि हुन सक्छ । कृत्रिम उत्पादनका लागि वैज्ञानिक अनुसन्धान र प्रयासहरू जारी भए तापनि प्रकृतिमा पाइने जस्तो यार्सा (लार्भा र ढुसीको संयुक्त रूप)को कृत्रिम उत्पादनमा भने अझै सफलता पाउन सकिएको छैन । नेपालमा च्याउ खेती गरे जस्तै चीन, जापान र अमेरिकामा यसको ढुसी अंशको कृत्रिम उत्पादन हुन थालेको छ । यसरी उत्पादित यार्साका ढुसी भागहरू बजारमा किन्न पाइन्छ । विभिन्न सप्लिमेन्ट र भिटामिनहरूमा यसलाई मिसाइएको हुन्छ । 

यार्साको कृत्रिम उत्पादनमा सबैभन्दा चुनौती यसका लागि चाहिने लार्भाको ठूलो संख्यामा उत्पादन गर्नु हो । केही महिना पहिले मात्रै जापानको एक कम्पनीले रेशम कीराको लार्भामा यार्साको च्याउ अंश उमारेर यसको व्यावसायिक उत्पादन सुरु गरेको खबर आएको थियो । चीनमा पनि पुतलीलाई पालेर लार्भा उत्पादन सुरु गरिएको छ । तर, ठूलो मात्रामा यसको कृत्रिम उत्पादन बजारमा आउन थालेपछि यार्साको अहिलेको बजार माग र मूल्य घट्न सक्छ, जसले गर्दा हिमाली भेगका बासिन्दाको यार्सा आश्रित जीविका धरापमा पर्न सक्छ । त्यसकारण ठूलो पर्यावरणीय मूल्य चुकाएर संकलन गरिएको यार्साले ल्याएको आर्थिक अवसरको सदुपयोग गर्न हामी चुक्न हुँदैन । यार्साले स्थानीय क्षेत्रको गरिबी निवारण र जीवनस्तरमा परिवर्तन पनि गर्न सकेन भने वातावरणीय क्षतिसँगै आर्थिक अवसरसमेत गुम्ने खतरा छ । 

के गर्दै छ सरकार ?:-

नेपालको विकासमा जडीबुटीको सम्भावना धेरै उठाइने विषय हो । आर्थिक, सामाजिक र वातावरणीय हिसाबले यार्सालाई सबैभन्दा धेरै सम्भावनाको जडीबुटी मान्न सकिन्छ । तर, धेरै सम्भावना बोकेको यार्साको दिगो व्यवस्थापनमा सरकारी तवरबाट खासै काम भएको छैन । स्थानीय जनताको चेतना अभिवृद्धि गर्ने, अध्ययन–अनुसन्धानलाई सहयोग गर्ने, यार्सासँग सम्बन्धित आवश्यक नीति–नियम र कार्यक्रम बनाएर कार्यान्वयन गर्ने कुरामा सरकारले खासै काम गर्न सकेको छैन । गत जेठमा बेलायतको रूफोर्ड फाउन्डेसनको सहयोगमा अनुसन्धानका लागि छलफल र तालिममा बझाङ र दार्चुला पुग्दा त्यहाँका स्थानीय सरोकारवालाहरूले यार्सासम्बन्धी यस्तो तालिम जिल्लामा पहिलोपटक भएको बताएका थिए । बझाङ र दार्चुला मात्रै होइन, अनुसन्धानका सिलसिलामा डोल्पा, मनाङ, मुस्ताङ, गोरखा, दोलखा पुग्दा पनि सरकारले यार्साबाट राजस्व संकलन गर्ने बाहेक अन्य काम गरेको भेटिएको छैन । 

गत सालको द्यो, डोल्पा घटना राष्ट्रिय अन्तर्राष्ट्रिय चर्चाको विषय बनेपछि मात्रै सरकारले यार्सा संकलन, विक्री–वितरणलाई व्यवस्थित गर्न कार्यदल बनाएको थियो । उक्त कार्यदलले ३१ पृष्ठ लामो प्रतिवेदन पनि बुझाएको थियो, जसमा संकलन व्यवस्थापनदेखि ऐन नियममा सुधार गर्ने, राजस्वदरमा पुनरावलोकन गर्ने, अनुसन्धान कार्यक्रम सुरु गर्नुपर्ने सुझावहरू समेटिएका छन् । तर, उक्त कार्यदलले प्रतिवेदन बुझाएको एक वर्ष भइसक्दा पनि सरकारी तवरबाट यार्साको व्यवस्थापनमा खासै केही प्रगति भएको छैन । यो दुर्भाग्यपूर्ण छ ।

(अष्ट्रेलियाकाे युनिभर्सिटी अफ साउथर्न क्वीन्सल्याण्डको ईन्स्टीच्यूट फर एग्रीकल्चर एण्ड द ईन्भायरोन्मेन्टमा भाईस चान्सलर्स रिसर्च फेलो रहेका श्रेष्ठको यार्सासम्वन्धी एक दर्जन जति वैज्ञानिक लेख, थुप्रै समसामयीक लेख र ‘नेपालका प्रमुख गैह्रकाष्ठ वन पैदावार’ नामक पुस्तक प्रकाशित छन् ।)

यार्सा अर्थात् ‘हिमालयन भियग्रा’:-

प्राचीन चिनियाँ उपचार विधिमा यार्साको प्रयोग सयौँ वर्षअघिदेखि गरिँदै आएको छ । यार्साका बारेमा पहिलोपटक सचित्र वर्णन न्याम्नी दोर्जीले सन् १४७५ तिर लेखेको एन ओसन अफ एफ्रोडिजिएकल क्वालिटिज, अ स्पेसल वर्क अन यार्सागुन्बु भन्ने पुस्तकमा भेट्न सकिन्छ । तर, विश्वमा यसको अत्यधिक चर्चा भने सन् १९९३ मा जर्मनीमा भएको विश्व ट्रयाक एन्ड फिल्ड प्रतियोगितापछि मात्रै हुन थालेको हो । उक्त प्रतियोगितामा तीन चिनियाँ महिला खेलाडीले १ हजार ५ सय, ३ हजार र १० हजार मिटरको दौडमा पाँच विश्व रेकर्ड कायम राखे । खेलाडीहरूको उत्कृष्ट प्रदर्शनको रहस्य दैनिक अभ्यासका क्रममा यार्सा सेवन गर्नु हो भनेर प्रशिक्षकले खुलासा गरिदिएपछि यसको चर्चा र खोजी विश्वभरि विषेशत: पश्चिमा सञ्चार माध्यमहरूमा हुन थालेको हो । त्यसपछि यसको चर्चासँगै यसको मूल्य पनि आकाशिएको छ । 

परम्परागत चिनियाँ उपचार विधि अनुसार यसको प्रयोग दम, कलेजो, मुटु र मिर्गाैलाको रोगमा गरिन्छ । नेपालमा स्थानीय रूपमा झाडापखाला, टाउको दुख्ने, हातगोडा दुख्ने उपचारका निम्ति यसलाई प्रयोग गरिन्थ्यो । यद्यपि, अहिले यसको अत्यधिक उपयोग भने यौन शक्तिवर्धक टनिकका रूपमा गरिन्छ । त्यस कारण यसलाई ‘हिमालयन भियाग्रा’ भनेर बजारमा बेचबिखन गरिन्छ । 

यार्साले साँच्चै यौनशक्ति बढाउँछ त ? यो आमजिज्ञासा हो । अमेरिकाको स्टानफोर्ड विश्वविद्यालयका वैज्ञानिकहरूले गरेको अनुसन्धानले यार्साको नियमित सेवन गर्ने पुरुषको पिसाबमा १७–केटास्टोरोइड भन्ने तत्त्व बढी हुने देखाएको थियो । उक्त तत्त्वले पुरुषमा एन्ड्रोजिनलगायतका सेक्स हर्मोनहरूको उत्पादन बढाउँछ । एउटा सर्वेक्षणमा यार्सा नियमित सेवन गर्ने ६४ प्रतिशत मानिसले आफ्नो यौन शक्ति बढेको बताएका थिए । पछिल्लोपटक सात जना ३० देखि ४० वर्ष उमेरका खेलाडीलाई यार्साबाट बनेका ‘सप्लिमेन्ट’ तीन महिनासम्म खुबाएर परीक्षण गर्दा उनीहरूमा सेक्स हर्मोन, टेस्टस्टेरोन बढेको देखिएको थियो । अर्को अनुसन्धानले यार्साले मानिसको शरीरमा भएको कोषको शक्तिवर्धक एटीपी उत्पादन बढाउने देखाएको छ । 

यार्सागुम्बामा कोर्डिसेपिनलगायत अन्य न्युक्लेओसाइड, कोर्डिसेपिक एसिड, एमिनो एसिड, असन्तृप्त फ्याट्टी एसिड, कार्बोहाइड्ेरट, पोलिसाक्काराइड, भिटामिन, सुगर, प्रोटिन, स्टेरोल, मेलानिनजस्ता रासायनिक पदार्थहरू पाइन्छ । यसमा पाइने केही रासायनिक तत्त्वहरू क्यान्सर र ट्युमर उपचारमा पनि उपयोगी देखिएको हालै भएका वैज्ञानिक अनुसन्धानहरूले पुष्टि गरेका छन् ।

(ई कान्तिपुर बाट साभार)